Milina Anniversary Portrait

Remembering Milina Sumathipala’s Buddhist and Charitable Service

මිලිනාගේ නම -- මිහිරි සුවඳ -

--------------------------------------

මගේ මව මිලිනා සුමතිපාල මෙන්න දෙසැම්බර් 26 ඔහුගේ පිටත්වීමේ පස්වැනි සංවත්සරය සනිටුහන් කරයි. ඒ පස් අවුරුදු උත්සවය වෙනුවෙන් මා ඇය ගැන එවැනි සටහනක් තබන්නේ ඇය මගේ මව වූ පමණින් නොවේ. ඇය තම දරුවන්ට පමණක් නවාතැන් ලබාදුන් මවක් නම් අද ඇය ගැන මෙතරම් කතා කිරීමට මට ඉඩ නොදෙනු ඇත.

මිලිනා සුමතිපාල යනු මුළු රටටම සෙවණ දුන් දැවැන්ත ගසකි.

රටට, ජාතියට, බුද්ධ ශාසනයට ඇයගේ ඉමහත් දායකත්වය මෙතරම් ලිපි වලින් අතිශයින් සඳහන් කළ නොහැකිය. නමුත් මඳ වශයෙන් මේ වගේ ලිවීම ඇය සිටින ශ්රේෂ්ඨ කාන්තාවකට කරන උපහාරයක් යැයි මම සිතමි.

මගේ ආදරණීය තාත්තා මිය යන විට මට වයස අවුරුදු දහහතරක් විතර වුණා. මා ඇතුළු සහෝදරියන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් මගේ පවුල, එක් සහෝදරයෙක් සහ සහෝදරියන් දෙදෙනෙක් එකල විවාහ වූ එකම වැඩිමහල් සහෝදරියන් දෙදෙනාය. ඒ අනුව මගේ මවට දරුවන් පස් දෙනෙකුගේ බර තනිව තම හිස මත රැගෙන යාමට සිදුවිය. ඇය තරම් ධෛර්යසම්පන්න හා අධිෂ්ඨානශීලී කාන්තාවක් මගේ ජීවිතයේ කිසිදා මට හමුවී නැත. මගේ අම්මා වගේ කාන්තාවක් හිටියා නම් මම හිතන්නේ ඒක ඇය විතරයි කියලා.

එම ශක්තිය හා ධෛර්යය අපගේ ජීවිතවලට සැපයූ රැකවරණය සහ මඟ පෙන්වීම අතිශය අපූරුය. මගේ අම්මා අපිට එක පහරක් වත් නොදී අපි හත්දෙනාව උස්සගෙන හිටියා. ඇයගේ එක් තරහකාරී පෙනුම අපිව හික්මවීමට ප්රමාණවත් විය. පහරක් එල්ල කරන කායික වේදනාවටත් වඩා එක බැල්මට මානසික වේදනාව අපට දැනුණා. අපේ අම්මා අපට මෙහෙයවූයේ එලෙසිනි. අනෙක් ඕනෑම කුඩා ළමයෙක් මෙන් අපි පොඩි කාලයේ බොහෝ විට සටන් වලට පිවිසියෙමු. එවිට අම්මා අපට දෙන දඬුවම අනෙක් බොහෝ මව්වරුන්ට වඩා වෙනස් වේ.

සටන ආරම්භ කළේ කවුරුන් හෝ පහර දුන්නේ කවුරුන්ද යන්න උනත් බාල තැනැත්තා තමාටත් සටන් කළ වැඩිමහල් සහෝදරයාගෙන් හෝ සහෝදරියටත් සමාව ගත යුතුය. පහර කෑමේ වේදනාව සහ පහර දුන් සහෝදරයාට හෝ සහෝදරියට නැමීමට සිදුවීමේ අමතර ලැජ්ජාව අපට දරා ගත නොහැකි නිසා සටන් වැලකීමට අප බොහෝ විට උත්සාහ කළෙමු.

අප අතර පැවති එකමුතුව කොතරම් විශිෂ්ට ද යත්, මවගේ මරණය තෙක් සෑම ඉරිදා දිනකම ඕස්ට්රේලියාවේ ජීවත් වූ සහෝදරියන් දෙදෙනා හැරුණු විට අප සියලු දෙනා අනිවාර්යයෙන්ම ඉරිදා දිනවල දිවා ආහාරය සඳහා මව්වරුන්ගේ නිවසට ගියෙමු. නිවසේ ඉරිදා දිනයක හැමෝම එකට එකතු වීම පවුල් සම්ප්රදායක් බවට පත්ව තිබුණි. එය අම්මාගේ කැමැත්ත විය. මව තමයි දරුවාට මුළු ලෝකයම.

මගේ අම්මා රටට, ජාතියට, ආගමට කළ සේවය සලකා බලන විට මම හිතන්නේ ඇය ලෝකෙක් මිස අප හත්දෙනා විතරක් නෙමෙයි.

1919 දී නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලද බුදු දහමේ පින්කම වන සමස්ත ලංකා බෞද්ධ මහා සම්මේලනය කෙටි දෘෂ්ටි පාලනය හේතුවෙන් 2001 වන විට අරාජික තත්ත්වයක පැවතුණි. මේ අරාජිකත්වයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් කර එහි කලින් තත්වයට පත් කිරීම පහසු කටයුත්තක් නොවීය

ඒ සඳහා ඕනෑම අභියෝගයකට මුහුණ දීමට නොසැලෙන උත්සහයෙන් හා ශක්තිමත් මනසකින් සැබෑ බෞද්ධ නායකයකු සිටිය යුතුය.

බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ සාමාජිකයෙකු වූ සහ සම්මේලනය කෙරෙහි අවංක හැඟීමක් ඇති කළ මහින්ද සරච්චන්ද්ර, සම්මේලනය ගොඩනැගීමේ බර කාර්යය භාර ගත හැකි සැබෑ බෞද්ධ නායකයකු ගැන සිතූ විට නායකයකු මිස නායකයකු නොව නායකයකු සිතේ තිබුණි. ඒ මගේ අම්මලා.

සරච්චන්ද්ර මහතා මගේ මව මුණගැසී එකල බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ තත්වය ගැන ඇයට පවසා මෙම අඳුරු මුවින් සමුළුව බේරා ගැනීමට ඉදිරියට පැමිණෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට මගේ මව දැඩි කම්පාවට පත් විය.

මාස ගණනක් විදුලි හා ජල බිල්පත් නොගෙවීම හේතුවෙන් එහි විදුලිය හා ජලය කපා දමා තිබිණි. මාස ගණනක් තිස්සේ සේවකයන්ට වැටුප් ලැබුණේ නැහැ. බෞද්ධ මහා සම්මේලනයට මේ සඳහා කිසිදු ආදායමක් ලැබුණේ නැහැ.

එහි තවත් ගැටලු රාශියක් තිබුණද ඒ කිසිවකුගෙන් කම්පා නොවූ මගේ මව බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ නායකත්වය භාර ගත්තේය.

සමුළුව පැවැත්වෙන මුල් කාලයේ දී කාන්තා සහභාගිත්වයක් තිබුණේ නැහැ. ප්රමුඛ කාන්තාවන් රැසක් පසුව සාමාජිකයන් බවට පත්වුවද කිසිදු කාන්තාවක් මෙතෙක් සභාපතිධුරය දැරුවේ නැත

ඒ අනුව මගේ මව මිලිනා සුමතිපාල බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ ප්රථම කාන්තා සභාපතිනිය බවට පත්වූයේ එහි ඉතිහාසයේ නව පරිච්ඡේදයක් විවෘත කරමිනි. මගේ සහෝදරයා ජගත් සුමතිපාල සහ මම මගේ අම්මට අපේ පූර්ණ සහ

2001 දී මගේ අම්මා මැතිවරණයකින් තොරව ජනාධිපති ධුරය භාර ගත්තේ බෞද්ධ කොංග්රසය වෙනුවෙන් විශාල වැඩ කොටසක් කරන්න පුළුවන් වුණා. ඇය තම පෞද්ගලික ධනයෙන් විශාල මුදලක් ඒ සඳහා වැය කර තිබුණි.

ඉන්පසු 2002 දී එහි සභාපති ඇතුළු නව කාර්යාල දරන්නෙකු තෝරා පත් කර ගැනීම සඳහා මැතිවරණයක් පැවැත්විණි.

මේ මැතිවරණයේදී මගේ මව සමග ජනාධිපති ධුරය සඳහා තරග කරමින් සිටි ඕල්කට් ගුණසේකර මහතා බහුතර ඡන්ද ප්රමාණයකින් පරාජය කළ අතර ඇය දෙවැනි වරටත් බෞද්ධ කොංග්රසයේ සභාපති ධුරයට පත්විය.

2002-2004 සිට ශ්රී ලංකා ටෙලිකොම් ආයතනයේ සභාපති ලෙස මගේ ධූර කාලය තුළ මගේ මුළු මාසික වැටුපම බෞද්ධ මහා සම්මේලනයේ අභිවෘද්ධිය සඳහා යොදා ගැනීම සඳහා මගේ මවට පරිත්යාග කළෙමි. මේ අනුව බෞද්ධ මහා සම්මේලනය නැවත අතීතයේ උත්කර්ෂවත් යුගයට ගෙන ඒමට මගේ මෑණියන්ට හැකි විය. ඇය ඒ වෙනුවෙන් විශාල කැපකිරීමක් කළා.

ඇයගේ සමස්ත ධූර කාලය තුළ ඇය බෞද්ධ මහා සම්මේලනය හරහා ආගම මෙන්ම ජාතිකවාදය ද පුරුදු කළාය. පුනර්ජීවනය වෙනුවෙන් විශාල වැඩ කොටසක් රට පුරා සිදු කෙරුණා. මගේ මව මගේ පියා අභාවප්රාප්ත වන විට ආරම්භයේ සිටම ආගමික සේවාවන් සහ වෙනත් සමාජ වැඩ කටයුතු කිරීම ආරම්භ කළාය.

මගේ පියා එතෙක් කරගෙන සිටි වැඩ කටයුතු ඊටත් වඩා හොඳින් හා බලවත් ලෙස දිගටම කරගෙන යාමට ඇයට විශාල හැකියාවක් තිබුණා. 1990 දී ඇය දළදා වහන්සේගේ විහාරස්ථානයේ දළදා ධාතුව ගෙවන්නට රන් හා රිදී රන්සිවි මන්දිරය නිර්මාණය කිරීමට දායක වූවාය. මේ සඳහා මුළු පවුලම එකට එකතු වී රන් සහ රිදී පරිත්යාග කළහ.

හේමමාලා කුමරිය සහ දළදා කුමාරයා දළදා ධාතූන් වහන්සේගේ පිළිරුවක් සාදා 1991 දී එය ඇයට පූජා කළහ. දඹදිව දුප්පත් ජනතාව වෙනුවෙන් එවකට ජනාධිපති රණසිංහ ප්රේමදාස මැතිතුමාය. ප්රේමදාස මහතා දියත් කළ නිවාස ව්යාපෘතියට මගේ අම්මා විශාල මුදලක් පරිත්යාග කළා

දඹදිව බරණැසි නුවර දම්සක් සුත්ත දේශනාව සිංහලෙන් ගල් ගැසීමට මගේ මව ද මුදල් පරිත්යාග කළාය.

මේ හැරුණු විට කොටුවේ ශ්රී සම්බෝධි විහාරස්ථානයේ දාගැබ ඉදිකිරීම, මාතර වෙහෙරහේන විහාරස්ථානයේ අඩි 100 මල් ආසනයක් පූජා කිරීම, කොළඹ හුණුපිටිය ගංගාරාම විහාරස්ථානය ඉදිරිපිට අටලෝ දහම පිළිබිඹු කරන පණ්ඩිතයක් ඉදිකිරීම, ගම්පොළ භික්ෂු විවේක ශාලාවක් ඉදිකිරීම අනුරාධපුර ශ්රී මහා බෝධිය අසල විවේක නිවාසයක් තැනීමට මුදල් පරිත්යාග කිරීම එක් මගේ අම්මා විසින් කරන ලද ප්රධාන බෞද්ධ ආගමික සේවාවන්. මේ හැරුණු විට ඇය සිය ජීවිත කාලය තුළ තවත් ශ්රේෂ්ඨ ආගමික සේවාවන් රැසක් ඉටු කර ඇත.

ඇය සෞඛ්ය සේවාව වෙනුවෙන් ඉටු කර ඇති තවත් කාර්යයන් රාශියකි.

කොළඹ ජාතික රෝහල සඳහා ඔක්සිජන් කාමරයක් නිම කිරීම, ජාතික රෝහල් ස්නායු රෝග ඒකකයට පුරෝගාමී හා මූල්යමය වශයෙන් දායක වීම මෙන්ම ස්නායු ශල්යකර්ම ඒකකයට පරිත්යාග කිරීම. ආර් අයි ස්කෑනරයක් මිලදී ගැනීම සඳහා මූල්යමය ආධාර ලබාදීම, කොළඹ ද සොයිසා කාන්තා රෝහලේ මාතෘ වාට්ටුවක් ඉදිකිරීම ප්රධාන කාර්යයන් කිහිපයකි

ශ්රමය මෙන්ම ධනය පරිත්යාග කරමින් රෝහල්වල අභිවෘද්ධිය සඳහා මගේ මවගේ දායකත්වය අතිමහත්ය.

මගේ තාත්තාට හොඳ කලාත්මක රසයක් තියෙනවා. ඔහුගේ පළමු වාණිජ චිත්රපටය වූ උන්නාට් දාහයි මාලත් දාහයි වාර්තාගත බිඳ දැමූ චිත්රපටයක් විය. මගේ පියාගේ “ස්වර්ගයෙන් පෘථිවියට” චිත්රපටය ඊජිප්තුවේ කයිරෝ නුවර 1978 ජාත්යන්තර සිනමා උළෙලේදී හොඳම තෙවන ලෝක චිත්රපටය සඳහා වූ ඇක්ටන් සම්මානය දිනා ගත්තේය. මගේ පියාගේ අකල් අභාවයත් සමඟ මගේ මව ඇගේ අනෙකුත් සමාජ හා කලාත්මක ප්රයත්නයන් ඉදිරියට ගෙන යාමට වග බලා ගත්තා

රිවර්සයිඩ්, දියණිය මව, උප්පලවන්නා වැනි සම්මාන - ජයග්රාහී චිත්රපට නිෂ්පාදනය කිරීම වෙනුවෙන්, ජනාධිපති සම්මාන ඇතුළු විවිධ සිනමා උළෙලවලදී සම්මාන 50ක් දිනා ගැනීම මගේ මවට මහත් වරප්රසාදයක් යැයි මම සිතමි.

මගේ මව ඉටු කළ ආගමික හා සමාජ සේවා ගැන වෙනම පොතක් ලියන්න පුළුවන් කියලා මම හිතනවා. මෙන්න කිහිපයක් පමණි. එනම් ඇයගේ පස්වැනි උපන්දිනය සැමරීම මගේ යුතුකම ලෙස සලකා බැලීමයි. මගේ මෑණියන්ට නිර්වාණය ප්රාර්ථනා කරන අතරම අවසානයේ තවත් එක් දෙයක් සටහන් කරමි

එනම්, එවැනි මවක් ලැබීමට මට එතරම් වාසනාවන්ත නැත.

-- තිලංග සුමතිපාල