පළමු කොටස

දූලි මත පා සටහන්

දොළ දෙකක් අතර ගම්මානය

මම දෑස් පියාගෙන මගේ ළමා කාලය ගැන සිතන විට, මගේ මනස ඉදිරියේ මුලින්ම දිස්වන රූපය මගේ ගම්මානයයි — කප්පංගමුව.

කප්පංගමුව පිහිටා ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ පළාතේ කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේය. අපට ආසන්නම නගරය කුලියාපිටියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ අගනුවර වන කොළඹ සිට කුලියාපිටියට කිලෝමීටර් 80ක් පමණද, කුරුණෑගලට කිලෝමීටර් 100ක් පමණද ඇත. ඒ නගර පසුකර ග්‍රාමීය මාර්ග ඔස්සේ තවත් දුර ගිය පසුවයි අවසානයේ අපේ ගමට ළඟා විය හැක්කේ. ගමන ඉදිරියට යද්දී කාර්යබහුල නගර ජීවිතය ක්‍රමයෙන් පසුබැසී, ස්වභාවධර්මය සහ ගොවිතැන විසින් හැඩගැස්වූ නිහඬ, මන්දගාමී ලෝකයකට අප ඇතුළු වන්නෙමු.

කප්පංගමුව ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ගමක් විය — වර්ග කිලෝමීටර් එකහමාරකටත් අඩු — එහෙත් පවුල් පන්සියයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් එහි ජීවත් වූහ. සැවොම එකිනෙකා දන්නා, ජීවිතය එකම විශාල පවුලක් මෙන් ගලා ගිය, ඉතා සමීප ප්‍රජාවක් එය විය.

දොළ දෙකක් නිහඬ ආරක්ෂකයන් මෙන් ගම රැකගෙන සිටියේය. එක් පැත්තක කරබලන් දොළ ගලා ගිය අතර, අනෙක් පැත්තේ දඳගමුව දොළ ගලා ගියේය. ඒ දෙක අතර ඍතුව අනුව පාට මාරු කළ නිමක් නැති වෙල්යාය විහිදී තිබුණි — වගා සමයේ කොළ පැහැයෙන්ද, අස්වැන්න සමයේ රන් පැහැයෙන්ද.

ගමේ සියලුම පාරවල් බොරළු පාරවල් විය. වියළි කාලයේදී පාපැදි හෝ ගොන් කරත්ත ගමන් කරන විට ඒවා පිටුපසින් දූලි නැගුණි. වැසි කාලයේදී ඒ මාර්ගම ඇලෙන සුළු මඩ බවට පත්වී, සෑම පියවරක්ම සැලකිල්ලෙන් සහ ඉවසීමෙන් තැබිය යුතු විය.

බොහෝ නිවාස සරල පොල් අතු සෙවිලි කළ ගෙවල් වූ අතර, මැටි බිත්ති සහ ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ඉදිකර තිබුණි. සිමෙන්ති බිම් තිබූ නිවාස ඉතා අල්ප විය. බහුතර නිවාසවල බිම් තද කරගත් මැටිවලින් සකසා තිබූ අතර, සමහරවිට මැටි සහ ගොම මිශ්‍රණයකින් ශක්තිමත් කර තිබුණි — අතින් සිනිඳු කර, වසර ගණනාවක භාවිතයෙන් දැඩි වී තිබුණි. මේ නිවාස පොල් වතු තුළ පිහිටා තිබූ අතර, දෛනික ජීවිතයට ඉහළින් මෘදු ලෙස සැලුණු උස පොල් ගස් ඒවා වටකරගෙන තිබුණි.

ගමට විදුලිය තිබුණේ නැත. රාත්‍රිය වැටෙද්දී ගම සම්පූර්ණ අඳුරට වැසී ගිය අතර, ඒ අඳුර බිඳ දැමුවේ භූමිතෙල් ලාම්පුවල මෘදු ආලෝකය පමණි. ඒ ලාම්පු ගෙවල් ආලෝකමත් කරමින්, ඉවුම් පිහුම්, පාඩම් කිරීම සහ පවුල් ජීවිතය සඳහා ආලෝකය සැපයූහ. එහෙත් ඒවා සමඟ අනතුරුද තිබුණි. ඇතැම්විට ගිනි පොල් අතු සෙවිලිවලට පැතිරී, එකිනෙකාට සමීපව ජීවත් වූ ප්‍රජාව තුළ වේදනාකාරී මතක ඉතිරි කළේය.

භූමි ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වුවද, මිනිස් සබඳතාවලින් ගම පොහොසත් විය. මේ සීමිත භූමිය තුළ පවුල් පන්සියයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ජීවත් වූ අතර, සැවොම එකිනෙකා දැන සිටියහ. පණිවිඩකරුවෙකු නැතිවම පුවත් ඉක්මනින් පැතිරුණි. සතුට සැවොම බෙදාගත් අතර, දුක සැවොම එක්ව දරාගත්හ.

බොහෝ ගම්වැසියන් ගොවීන් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ජීවිත වැසි, පස සහ අස්වැන්න යන රිද්මයෙන් හැඩගැස්වී තිබුණි. ගුරුවරුන් සහ ලිපිකරුවන් වැනි රජයේ සේවකයින් කිහිපදෙනෙක්ද ඔවුන් අතර ජීවත් වූ අතර, ඔවුන්ට ගැඹුරු ගෞරවයක් හිමි විය.

ගමේ මධ්‍යයේ දහවන ශ්‍රේණිය දක්වා අධ්‍යාපනය ලබාදුන් කුඩා පාසලක් තිබුණි. ගමේ සෑම දරුවෙකුම පාහේ එහි ඉගෙන ගත්තේය. ඉන් පසුව බොහෝ දෙනා තම පවුල් සමඟ ගොවිතැනට එක්වූ අතර, කිහිපදෙනෙකු පමණක් නගරයේ පාසල්වල වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා ගියහ.

සෑම නිවසකටම පිටුපස එළවළු වත්තක් තිබූ අතර, සෑම පවුලක්ම පානයට, ඉවුම් පිහුම්වලට සහ වගාවට ජලය ලබාගැනීම සඳහා නළ ළිඳක් මත රඳා සිටියේය. සෑම ගෙදරක්ම පොල් වතු වලින් වටවී තිබූ අතර, එය දෛනික ජීවිතය වටා කොළ පැහැති සීමාවක් මෙන් පෙනුණි.

කෘෂිකර්මය සියල්ල තීරණය කළේය. යල සහ මහ කන්න ජීවිතය රැකගැනීමේ රිද්මය තීරණය කළේය. වැසි පැමිණි විට දොළ පිරී, වෙල්යාය ජීවයෙන් පිරුණි.

එහෙත් සමහරවිට ස්වභාවධර්මය අතිශය බලවත් විය.

කරබලන් සහ දඳගමුව දොළ ඉවුරු ඉක්මවා ගලා, වෙල්යාය සහ පහත් බිම්වල නිවාස යට කළේය. පවුල් අවශ්‍යම භාණ්ඩ රැගෙන අසල්වැසියන්ගේ ගෙවල්වලට ගියහ. එවැනි මොහොතවල දුෂ්කරතාව සහ කරුණාව එකම තැන පැවති අතර, ගම එකම එකමුතු කණ්ඩායමක් ලෙස නැගී සිටියේය.

ගංවතුර පැමිණි විට ගම සම්පූර්ණයෙන්ම බාහිර ලෝකයෙන් වෙන් විය. පාරවල්වල ගමනාගමනය මුළුමනින්ම නතර විය. කාලයම නතර වී ඇතිවාක් මෙන් මුළු භූදර්ශනයම නිශ්චල විය. වතුර පන්ති කාමරවලට ඇතුළු වූ විට පාසලද වසා දැමීමට සිදු විය.

ගමේ මධ්‍යයේ ලුණු, සීනි, සබන්, භූමිතෙල් සහ කරවල වැනි මූලික අවශ්‍යතා අලෙවි කළ කුඩා කඩ තුනක් තිබුණි. ගම්වැසියන් බොහෝවිට ණයට භාණ්ඩ ගෙන, අස්වැන්න ලැබුණු පසු මුදල් ගෙවූහ. ඒ කඩ වෙළෙඳසැල් පමණක් නොව, ගම්වැසියන් හමුවී කතාබස් කළ සමාජ මධ්‍යස්ථානද විය.

මේවාට අමතරව, රජයේ සහාය යටතේ පවත්වාගෙන ගිය සමුපකාර කඩයක්ද තිබුණි. එහිදී ගම්වැසියන්ට සහනාධාර මිලට අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ මිලදී ගත හැකි විය. අසීරු කාලවලදී එය පවුල්වලට යම් සහනයක් ලබාදුන් අතර, ගමේ ජීවිතයේ වැදගත් කොටසක් විය.

සාමාන්‍ය දිනවල ප්‍රවාහනය සරල විය. පාපැදි සහ ගොන් කරත්ත බොහෝ ගමන් සඳහා භාවිත විය. රජයේ සේවා හෝ ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා අවශ්‍ය අය කිලෝමීටර් කිහිපයක් උඩුබද්දාව දක්වා පයින් ගියහ. හදිසි අවස්ථාවලදී රෝගීන් පාපැදි හෝ කරත්ත මත තබා රළු බොරළු පාරවල් ඔස්සේ රැගෙන ගියහ.

පාරම්පරික වෛද්‍ය ක්‍රම පිළිබඳ ගැඹුරු විශ්වාසයක් තිබුණි. දේශීය වෙදවරු පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පැවත ආ ඖෂධීය දැනුම භාවිත කරමින් සර්ප දෂ්ට, අස්ථි බිඳීම් සහ මස්පේශි ඇදීම් වැනි තුවාලවලට ප්‍රතිකාර කළහ. ශාන්තිකර්ම සහ ආධ්‍යාත්මික චාරිත්‍ර කළ අයද සිටි අතර, නොපෙනෙන බලවේග නිසා ඇතිවන බව විශ්වාස කළ රෝග සුව කිරීමට ඔවුහු එවැනි චාරිත්‍ර පැවැත්වූහ.

ගමට තමන්ගේම පන්සලක් තිබුණේ නැත. ආගමික කටයුතු සඳහා ගම්වැසියන්ට අසල්වැසි ගමක පන්සලකට දිගු දුරක් පයින් යා යුතු විය. ඒ ගමනම භක්තියේ කොටසක් විය. එහි විහාරාධිපති හිමියන් ඉතා ගෞරවනීය චරිතයක් වූ අතර, ජීවිතයේ අසීරු අවස්ථාවලදී ගම්වැසියන් නිතරම උන්වහන්සේගෙන් උපදෙස් ඉල්ලා සිටියහ. උන්වහන්සේගේ වචනවල ඥානය සහ මඟපෙන්වීම ඇතැයි ඔවුහු විශ්වාස කළහ.

ජීවිතය ගොවිතැන වටා ගෙවුණි. වසරකට දෙවරක් පැමිණි අස්වැන්න කාලය ගමේ ජීවිතයම වෙනස් කළේය. වෙල්යාය රන් පැහැයට හැරුණු විට, බලාපොරොත්තුව දුෂ්කරතාව මොහොතකට පසුකර ගොස්, ගෙවල්වලට මුදල් ගලා ආවේය.

මී හරක් මේ ලෝකයට අත්‍යවශ්‍ය විය. ඔවුහු වෙල් හෑරූහ, බර ගෙන ගියහ, කපාගත් වී පාගා වෙන් කිරීමටද උදව් කළහ. බොහෝ ගෙවල්වල උදෑසන මී කිරි සාමාන්‍ය පානයක් විය.

එහෙත් දුෂ්කරතා මැදත් සතුට තිබුණි.

අපට නිසි ක්‍රීඩා පිටියක් කිසිදා තිබුණේ නැත. සීමා ලකුණු කළ පිටි හෝ ක්‍රීඩාංගණ නොතිබුණි. එහෙත් මුළු ගමම අපේ ක්‍රීඩා පිටිය බවට පත්වුණි.

අස්වැන්න කපා අවසන් කළ වෙල්යායන්හි දරුවන් එල්ලේ (බේස්බෝල් වැනි කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාවක්) ක්‍රීඩා කළහ. අතින් සකස් කළ උපකරණ සමඟ ඔවුහු වියළි පොළොව මත පා නගමින් දිව ගිය අතර, ඔවුන්ගේ සිනා හඬ වාතය පුරවා දැමීය.

පසුව වොලිබෝල්ද ගමේ ජීවිතයේ කොටසක් විය. පොල් ගස් දෙකක් අතර බැඳි කඹයක් අපේ දැල වූ අතර, පිරිසිදු කළ ඕනෑම ඉඩමක් ක්‍රීඩා පිටියක් විය. සවස පා නිරුවත් ක්‍රීඩකයින් එකතු වූ අතර, ඔවුන්ගේ සිනා හඬ පොල් වතු පුරා දෝංකාර දුන්නේය.

මේ ක්‍රීඩා තරගකාරීත්වය ගැන පමණක් නොවීය. ඒවා අපේ එකමුතුකම ගැන විය — තිබුණු ඉඩමම සතුටේ තැනක් කරගැනීම ගැන විය.

සමහර ගම්වැසියන් පොල් ගස්වලින් රා පෙරූහ. ගොවීන් දිගු දිනක් වෙල්වල වැඩ කිරීමෙන් පසු, විශේෂයෙන් අස්වැන්න කාලයේදී, ගම්වැසියන් සැහැල්ලුවෙන් කතාබස් කිරීමට එකතු වූ විට එය පානය කළහ.

දොළ ගමේ ජීවිතයේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසම පැවතුණි. දවල් කාලයේ කාන්තාවන් සහ දරුවන් නෑමට ගිය අතර, පිරිමින් වෙල් වැඩ අවසන් කර සවස එහි පැමිණියහ. ගලා යන ජලයේ හඬ, මැකී යන සන්ධ්‍යා ආලෝකය සහ මිනිසුන්ගේ සිනා හඬ එකට මිශ්‍ර වී ගමේ ස්වභාවික රිද්මයේ කොටසක් බවට පත්වුණි.

ඒ තමයි කප්පංගමුව.

දොළ සහ පොල් ගස්වල ගමක්.

ගංවතුර සහ අස්වැන්නවල ගමක්.

මැටි ගෙවල් සහ දිලිසෙන ලාම්පු වල ගමක්.

දැඩි වැඩ, සරලකම සහ ගැඹුරු මිනිස් සබඳතා පිරුණු ගමක්.

මට නම්, මගේ ජීවිතය මුලින්ම ආරම්භ වූ ලෝකය එයයි.